baslik

baslik02

baslik01

 

 


3 SINIF

1. Ders - Numara Eğitimi 1

2. Ders - Papağanlara Cesaret Kazandırma

3. Ders - Konuşmayı Öğretmek

4. Ders - Recall Eğitimi

Recall 1. aşama: "Gel"meye ikna etmek

5. Ders - Diğer hayvanlarla ve çocuklarla geçinme

6. Ders - Yabancılarla Tanıştırma

7. Ders - Davranış Bozuklukları

Isırma
Eşyaları Parçalama
İnatlaşma
Sürekli Bağırma
Kötü Alışkanlıklar

8. Ders - DNA testi

4. SINIF

1. Ders - Numara Eğitimi 2

2. Ders - Matematik ve Genel Kültür Eğitimi

3. Ders - Recall Eğitimi 2

4. Ders - Freeflighting (özgür uçuş)

5. Ders - Papağanlar için Yemek Tarifleri

6. Ders - Üreme

7. Ders - Yavru Bakımı

tiyo TÜYO KÖŞESİ

>> Kuşlarda kanat ayarı tüylerin "yolunması" "çekilmesi" suretiyle YAPILMAZ. Kuşun tüylerinin yolunması onun için çok acı verici bir olaydır. Hayvanın psikolojisini alt üst etme riskiniz çok yüksektir. Zaten yok böyle bir şey. Kanat ayarı tüylerin bir yerden makasla kesimiyle yapılır, hiç acı vermeyen bir olaydır. Çekme, yolma böyle bir şey yok.

KANAT AYARI


1Kanat ayarı için ayrı bir makale yazmam gerektiğini düşündüm çünkü bu konuda çok soru geliyor yada çoğu kişi yanlış kanat ayarı nedeniyle kuşunun sağlığına zarar veriyor. Yada bilgili geçinen petshoplara yada veterinerlere gidip hayvanlar rezil ediliyor. Bir kere kanat ayarı illa yaptırılacaksa bu işi kendinizin yapması çok daha iyidir. Çünkü kuş kanat tüyleri kesildiğinde zaten bunalımlı bir dönem geçirecek, bir de buna yabancı insanların kanatlarına, tüylerine el sürüp onu korkutması eklenirse papağanınıza şefkat dolu(!) bir muamelede bulunmuş olursunuz.

Öncelikle bir yanlışı düzeltelim: kanat ayarı sadece belli durumlarda yapılması gereken bir işlemdir! Yani bir papağan aldınız ve hop kanatlarını kesmeniz gerek, diye birşey yok. İdeali bir papağanın uçabilmesidir. Uçmasından rahatsız oluyor yada korkuyorsanız, papağan almamalıydınız. İnanılanın aksine, kanat ayarı “eğitimi kolaylaştırmaz!” Uçamayan kuş ruhen ezilmiş, kendine güvenmeyen bir kuştur. Boyun eğici oluşunu “uyumluluk” zannetmeyin. Kanat ayarlı kuş güvensiz ve ezik hissettiği için daha uyumlu “görünür” Halbuki sadece zavallı, çaresiz bir durumdadır. Eğitim verirken kuşum uçup kaçıyor diye şikayet edenler oluyor. Elbetteki uçacak, o bir kuş. Kuşlar uçar, köpekler havlar, kediler tırmalar, tavşanlar kemirir ve lamalar tükürür. Bir hayvan alıyorsanız evinize önce “hangi hayyvanı alıyorum ben evime, bunun bilindik özellikleri neler acaba?” diye düşünmüş olmanız gerekir. Eğer kuşunuz uçuyorsa, o halde eğitimi bir iguanaya verir gibi veremeyeceksiniz demektir. Onun uçabileceğini hesaba katarak bir eğitim yolu izlemeniz gerekir. Temel eğitim tekniklerinde bu nedenle “küçük bir oda” ya da “çadır yöntemi” gibi şeyler öneriyorum. Rika da ilk eğitimini alırken uçup kaçardı. Ama 3 gün eğitim gördükten sonra rahatça elime gelip kendisini öptürüyordu. Burada kafanıza yazmanız gereken şey onun uçması gerektiği. Varsın biraz kaçma kovalamaca oynayın. Neden bu kadar korkuyorsunuz ki? Varsın uçup kaçarken konamayıp hop yere düşsün. Çocuklar da düşe kalka öğrenmez mi yürümeyi? Bu onun için doğal bir aşama, sizin için de öyle olmalı. Yeter ki ona fiziksel bir zarar vermeyin, canını yakmayın, yeter ki konamayıp yere düştüğünde canavar gibi tepesine çullanmayın, ona bağırmayın, her uçtuğunda “ciyaak uçuyor ay ay!” türü garip tepkiler vermeyin.

Kanat ayarına geri dönersek, kanat ayarı “bazı durumlarda” gerekliyken, öyle kafanıza estiği gibi kanat ayarı yapmanızın da çok kötü zararları vardır. Önce bu zararları görelim:

  • Kuşlar için kanatlar hayati bir organdır. Kanatları sayesinde hayatta kalır, yiyecek bulur, kendisine eş bulur, oyun oynar, jimlastik yapar. Kanatların kesilmesi demek kuşun bütün bunlardan mahrum kalacağı, herşey bir yana artık kendisini koruyamayacağı hissini uyandırır. Bu hisse kapılan kuş, bir, içine kapanır, iki bunalıma girerek tüy yolmaya yada çıtlatmaya başlar, üç, herhangi bir nedenle tehdit altında olduğunu hissettiği anda saldırganlaşmaya, ısırmaya başlar. Çünkü artık kendisini savunabileceği tek silahı gagasıdır.

  • Kuşlar uçarak stres atar, kanat ve göğüs kaslarını çalıştırır, yani spor yapar ve sağlıklı kalırlar. Kanat ayarlı bir kuş uçamamanın verdiği sıkıntıyı ve kas uyuşmasını, güçsüzleşmeyi üzerinden atabilmek için sık sık kanat çırpar. Yine de bu asla uçmanın yerini tutmaz. Hele kanat çırpamayacağı bir ortamdaysa, bu hareketsizlik bağışıklık sisteminin zayıflamasına yol açar. Bağışıklık sistemi zayıf kuşun, bir, ömrü azalır, iki, hastalıklara karşı açık hale gelir.

  • Daha önce uçabilen, ve uzun yıllar uçmayı tatmış bir kuşa kanat ayarı yaptığınızda, kuşun ruh halindeki değişim çok çabuk farkedilir. Bu tip yeni kanat ayarı yapılmış kuşlarda görülen ruh değişimi, sürekli kanatları ayarlı yaşayan kuşlarda gözümüze çarpmayan bazı şeyleri anlamamıza yardımcı olur. Kuş çevresine karşı duyarsızlaşır, ötmeyi bırakır ve içine kapanır. Ancak ebeveynlerinin özel ilgisiyle bu durumu yavaş yavaş aşar ama “her zaman” uçabilme arzusunu içinde taşır. Uçabilme arzusu uzun yıllar kanat ayarı yapılmış kuşlarda da mevcuttur ama siz göre göre o kadar alışmışsınızdır ki, dikkatinizi çekmez hale gelmiştir.

  • 5Kanat ayarlı kuşlarda tüy yolma sorunu çok daha sık görülmektedir. Yandaki resimde gördüğünüz papağan Rocky isimli bir afrika gri ve kanatlarına yanlış (fazla kesim) ayar yapıldıktan sonra kendine yaptıkları. Daha önce dediğim gibi, uçabilmek onlar için stresi gideren bir özelliktir. Arya artık uçabildiği için tüylerine artık çok çok az, neredeyse hiç dokunmuyor. Uçabilmek onu daha mutlu kuş yaptı. Kanat ayarının yanlış yapılması durumlarında da tüy yolma davranışı çok yoğun görülmektedir. Bu nedenle kanat ayarını pet shopa, bilgisiz veterinerlere yaptırmaktan mutlaka uzak durunuz! Bu makalede yazanlara sadık kaldığınız sürece kendiniz çok daha güvenilir bir şekilde kanat ayarı yapabilirsiniz. Tecrübeniz olmasa bile! Petshoplarda ve bir çok veterinerde sorun şudur genelde: bilgileri olmasa da doğru işi yaptıkları hususunda kendilerine çok güvenirler.

  • Kanat ayarlı kuşun özgüven konusunda sorunları vardır. Bir kuşu kuş yapan en doğal özelliğin elinden alınması onu elbetteki kendine karşı güvensiz yapacaktır.

  • EĞER BİR PAPAĞAN SÜREKLİ KAPALI BİR YERDE, SOSYALLİĞİN AZ OLDUĞU BİR MEKANDA ÖRNEĞİN EVDE YAŞAYACAKSA KANAT AYARI YAPMAK GEREKSİZ VE ZARARLIDIR! 3

 

Yan tarafta kanat tüylerinin kesilmesine tepki olarak kesili tüylerine zarar veren ve kanat ayarını kabullenememiş bir papağanın kesili kanat tüylerini görüyorsunuz.

 

 

 

 


Ancak bazı durumlarda kanat ayarı gereklidir. Bu bazı durumları görelim:

  • Kuşunuzun sinir sistemiyle ilgili ya da solunum yollarıyla ilgili bir hastalığı varsa, tedavi gördüğü süre boyunca uçmaması çok daha iyidir. Uçmak tedaviyi geciktireceğinden ya da hastalığı kötüleştirebileceğinden dolayı, kanat ayarı yapmak sağlık nedeniyle gerekli görülebilir.

  • Kuşunuzda görülen bazı davranış problemlerini aşmak için bazen “hafif düzeyde” kanat ayarı yapmak gerekebilir. Bazı davranış problemlerinden kastım, mesela “ele alışık bir kuşun” şımarıklık ya da baskınlık nedeniyle ebeveyninin hiçbir sözünü dinlememesi, “kaçma kovalamaca” oyununu oyunluktan çıkarıp gündellik hayatına yerleştirmesi, ev sakinlerine uçarak saldırma durumlarıdır. Bu durumda kuşa “eğitim amaçlı” “geçici süreliğine”, “hafif düzeyde yani kuşun uçma yetisinin elinden alınması değil sadece hafif bir yavaşlatma yaşatacak kadar” kanat ayarı yapılabilir. Hangi davranış problemlerinde “hafif düzeyde kanat ayarı gerektiğine” kendi kafanıza göre karar veremezsiniz. Isırma, sağı solu parçalama, fobik davranışlar, tüy yolma vs. kanat ayarıyla “çözülemez!” Aksidir, kuşunuzun bu davranış sorunlarından kurtulması için "uçabilmesi" gerekir. Bazı davranış sorunlarını çözebilmek için kanat ayarı yapma durumu ancak tecrübeli bir papağan davranış bilimci ya da eğitmen tarafından tavsiye edilmelidir. (Siz en iyisi bu durumlarda bana danışın, en azından davranış problemleri makaleleri tamamlanana kadar)

  • Papağanınızın kısa süreli ya da uzun süreli olarak kaçma riski çok yüksek bir yerde bulunması, kanat ayarı yapmanızı gerektirebilir. Örneğin tatile birlikte çıkıyorsunuz ve kuşunuzu kapalı bir yerde, geniş bir kafes içinde tutma imkanınız yok. Ya da kuşunuz sürekli dışarıda bulunması gereken bir yerde, örneğin bir çocuk yuvasında, sahil kenarındaki bir mekanda vs. çalışan, emekçi bir papağan :) Bu durumlarda da papağanın kaçması riskini en aza indirmek için kanat ayarı yapmanız gerekebilir. Sürekli bağda bahçede takılan bir papağan “uçamamanın sıkıntısını” sürekli özgür kaldığı için yaşamayacak ya da çok az düzeyde yaşayacaktır. Ancak bu durumda da unutulmaması gereken: bir papağanın kanat ayarı yapılmış olsa da, rüzgarı ardına alarak uçabilecek olmasıdır. Çok yükselemez bulunduğu yerden ama hala yükseğe tırmanarak ulaşamayacağınız bir mesafeden kendisini göğe bırakabilir ve çok uzaklara gidebilir! Bu nedenle kanat ayarı bir kuşun kaçma riskini sadece “azaltır”, ortadan kaldırmaz! Bunu unutmayalım. Kuşunuzun kaçmasından endişe duyuyorsanız iki şeyi ona öğreteceksiniz: kuş tasması ve recall (gel-geri dön) eğitimi!

  • Çift ya da arkadaş kuşlardan birinin “katilllik” yapma durumu söz konusu olduğunda, yani bir kuş diğer kuşu öldürmeyi, yaralamayı, ona zarar vermeyi kafaya takmış olduğu durumlarda saldırgan kuşu kontrol altına almak amaçlı kanat ayarı yapılabilir.Ancak bu çok nadir görülen bir durumdur ve kendi kafanıza göre bu kuş diğerine zarar verecek diye karar verip kanat ayarı yapmanız kuşlar arasındaki ilişkiyi çok kötü yönde etkiler. Bu nedenle doğru teşhis koymak ve kuşlar arasında fiziksel çekişme olduğundan emin olmak gerekir.

  • Kuşunuzun vücudunun herhangi bir yerinde “kırık”, kötü bir yara bere varsa, kanat ayarı yapmak kuşun sağlığı açısından gerekli olabilir. Vücudunda kırık olan, yaralanmış bir kuş genelde uçmayı tercih etmez, ancak bazı yaramaz kuşlar, parmağının ayağının kırık oluşuna aldırmadan oraya buraya uçmaya çalışabilir.  Bu durumlarda kanat ayarı gerekli olabilir.

  • Kuşta kalıcı bir sakatlık varsa (körlük, bacakların olmaması vs.), kuşun herhangi birşeyden korkup uçarak kendisine zarar vermesini engellemek için kanat ayarı yapılabilir. Örneğin kör bir kuş ürküp uçarsa, uçma hızıyla cama, duvara çarpması çok ağır yaralanmasına neden olabilir.

Bu durumların dışında kanat ayarı yapmak kuşa eziyettir, kuşun doğasına tamamen aykırı, doğal olmayan bir işlemdir! Kanat ayarı yapılan kuş bolca sosyalleştirilmeli, bol oyuncakla oyalanabilmeli, yatmadan yatmaya yada ancak gerekli durumlarda kafeste kalmalı, gününün çoğunu kafesin dışında serbest geçirmelidir!

Bütün bunlara değindikten sonra, şimdi geçelim kanat ayarının nasıl yapılacağına ve nelere dikkat edilmesi gerektiğine..

Öncelikle şunu belirteyim, kuşunuza kanat ayarı yapmak için ÖNCE 2. sınıf "Temel eğitim teknikleri 2" dersindeki “öpücük ve dokunma” makalesini hatmetmiş, papağanınız bu dersi başarıyla tamamlamış olmalıdır. (http://papaganokulu.org/opucuk.html) Eğer kuşunuz kanatlarına dokunmanıza, kanatlarını açmanıza hala izin vermiyorsa kanat ayarını sonraki bir zamana ertelemeniz gerekir. Önce kanatlarına dokunma iznini koparın, ayar sonra.

İkinci önemli nokta bir kuşun yeni çıkan tüyleri varsa kanatlarında “asla kanat yarı yapılmamalıdır.” yeni çıkan tüyleri kesmeye kalkarsanız ortalık kan revan olur. Yeni çıkan tüylerin içinde kan birikmesi vardır ve kesilmesi durumunda hem kuşun canı çok kötü yanar, hem de tüy kanalı damar gibi olmadığı için, kanı durdurması çok çok zor olur. Bu nedenle kanatlarda yeni çıkan tüy olup olmadığını iyice kontrol etmeden elinize makas almamanız gerekir!

Şimdi papağan kanadının anatomisini bir inceleyelim:

2

Kırmızıyla gösterilen ilk 9-10 kanat tüyü “birincil kanat tüyleridir” Ve kanat ayarı yapılırken, kanat ayarının derecesine göre bu tüyler kesilir.
Maviyle gösterilenler “ikincil kanat tüyleridir” ve kanat ayrında “kesinlikle” bu tüylere dokunulmaz.
Diğer tüy kümeleri de sırasıyla, kahverengi olanı, birincil kanat örtü tüyleri (primary coverts), lacivert olanı, ikincil kanat örtü tüyleri (secondary coverts), yeşil olanı kenar kanat örtü tüyleri (marginal coverts), pembe olanı, omuz örtü tüyleri (scapulars) ve sarı olanı, temel örtü tüyleridir(Alula). Ve bu tüylere de “kesinlikle” dokunulmaz. (bu arada bu isimlerin türkçesini bilmediğim için ingilizcesinden uyarladım türkçeye, eğer biyolojide başka isimlerle türkçeleştirildiyse bilmiyorum)

2

Birincil kanat tüyleri dediğimiz ilk on tüyü yapmak istediğimiz kanat ayarının derecesine göre kesmemiz gerekir. Bunu şu şekilde derecelendirelim:

6Hafif kanat ayarı: Bu düzeyde ilk on tüyün dıştaki “ilk iki-üç tüyü" kesilir. Yandaki grafikte sarı rengiyle gösterilen tüyler. Bazı davranış problemlerinin eğitiminde yapılan kanat ayarı budur. Kuş hala kapalı mekanda uçabilir. Ancak eskisi kadar rahat uçamadığı için davranış problemini aşmak için verilen eğitimde eğitimciye yardımcı olacak bir durum yaratır. Ancak tek başına hafif kanat ayarı yapmak davranış problemini çözmez. Davranış problemini çözen şey eğitimdir. Kanat ayarı burada sadece destekleyici bir işlevdedir. Bu unutulmamalı.

Orta düzey kanat ayarı: İlk beş-altı tüyün kesilmesi durumunda orta düzey bir kanat ayarı yapılmış olunur. Yandaki grafikte sarı ve mavi rengiyle gösterilen kanat tüyleri kesilir. Bu kanat ayarında kuş kapalı mekanda bir yerden bir yere süzülebilir ancak yerden yukarıya yükselemez yada çok zor yükselir. Kuş bu kanat ayarı türünde uçmamayı tercih eder. Ancak açık mekanda rüzgarı arkasına alarak çok rahat uzun mesafe uçuşlar yapabilir, ancak çok fazla yükselemez. Genelde tercih edilen kanat ayarı budur.

Tam kanat ayarı: Kuşun ilk on tüyünün yani birincil kanat tüylerinin hepsinin kesilmesi durumudur. Yukarıdaki grafikte sarı, mavi ve turuncu rengindeki bütün tüyler kesilir. Kuş evin içinde hiç uçamaz. Dışarıda da ancak çok yükseğe tırmanarak rüzgarı arkasına alarak belli bir mesafe uzaklaşabilir. Bu tip bir kanat ayarını yapmaktan mümkün mertebe kaçınmak gerekir. Tüy yolmaya yada davranış bozukluklarına sebebiyet verebilir.

Kanat ayarı yapılmış kuşun kaçması, uzaklaşması, gözden kaybedilmesi çok risklidir. Çünkü panik oldukları, saldırıya uğradıkları (kedi köpek saldırısı gibi) anlarda, büyük papağansa kedilere çok büyük fiziksel zarar verebilir, ama köpeklerin gazabına uğrayıp kendini kesinlikle savunamaz, küçük papağansa hiçbir durumda kendisini savunamaz direk akşam yemeği olur.

Kanat ayarı yapmak için hangi tüyleri keseceğinizi bilmek yeterli değildir. Aynı zamanda ne kadarını keseceğinizi de bilmeniz gerekir. Eğer yanlış yerden keserseniz, kesili tüyler sürekli kuşun gövdesine sürtünür ve kuş zamanla tüylerini yolarak sıkıntısını göstermeye başlar. Doğru noktayı nasıl bulursunuz?
Kuşunuzun kanadı açık dururken kesilmiş birincil tüyler, ikincil tüylerle birlikte bir “yay” oluşturmalıdır. Bir taraf uzun diğer taraf kısa görünmemelidir. Şu şekilde daha net görülebilir:

wing

Burada kırmızı çizgiyle gösterilen kesilmesi gereken ideal hattır. Görüldüğü gibi, kırmızı çizgi ikincil kanat tüyleriyle birlikte bir yay oluşturmaktadır. Mor çizgi ise olması gereken "en kısa" kesimdir. Bundan daha kısa kesmek kuş için çok rahatsız edici hatta kuşa zarar veren bir kesim olacaktır.

Bazı kanat ayarı metotlarında birincil kanat tüylerinin en uçtaki bir kaç tüyü kesilmeden bırakılır. Bunun yapılmasının nedeni görüntüdür. Kanat kapalıyken sanki kesilmemiş gibi görüntü oluşur. Ancak bu şekilde ilk birkaç tüyü bırakmak tüy kırılması riskini arttırmaktadır bu nedenle tavsiye etmiyorum. Bunun dışında kanatlardan birindeki bazı tüyleri diğer kanattaki tüylerden biraz daha kısa kesme yöntemi vardır. Bunda amaç kuşun uçarkenki dengesini bozmak, böylece fazla uzağa gidememesini sağlamaktır. Ancak kısa kesilen bu birkaç tüyün fazla kısa kesilmemesine özen göstermek gerekir, aksi taktirde kuşa zarar verilir. Ben denge bozumu yapılması gerektiğine inanmıyorum. Kuş için çok rahatsız edici bir şey bu. Zaten uçamamasının verdiği bir güvensizlik ve rahatsızlık var, bir de dengesi elinden alınırsa daha fazla psikolojik zarar verilir. Ama burada bahsediyorum ki, sonra sağdan soldan öğrenip ha bu da yapılabiliyormuş deyip bilmeden birşeyler denemeyin.

Ve şunu eklemem gerek. Kanat ayarı yapılmış bir kuş, bir dahaki tüy değiştirme döneminde yavaş yavaş, simetrik olarak her iki kanadındaki kesik tüyleri dökecek, yerine sağlam, uzun tüyler çıkarmaya başlayacaktır. Bu tüy yenileme dönemlerinde dikkat edilmesi gereken, yeni çıkan kanat tüyleri tek başlarına çıkacağı için yani yanındaki tüylşerin desteği olmaksızın çıkacağı için kırılma riskleri de yüksektir. Bu tüy değiştirme dönemlerinde kuşunuzu olabildiğince yaralanmalara, düşmelere karşı korumanız gerekir. Ve sakın unutmayın, bir kanat tüyü "tamamen" çıkana kadar o tüye asla ve asla makas değmez! Asla o tüy kesilmez! Yoksa sonuçları hem sizi hem kuşunuzu üzer.

En son olarak şunu ekleyeyim. Kuşunuzun kanatlarına ayar yapmıştınız, yada eskiden kanat ayarı yapılmış ve şu anda kuşunuz yavaş yavaş toparlanıyor ve kanatlarını yeniden kullanabilmeye uçabilmeye başladı. İlk zamanlar oldukça sarsak olacak, bazen uçmayı , bazen konmayı beceremeyecek. Ona zaman verin ve anne kuş gibi onu çok kısa mesafeler arası uçarak bir yere konması için eğitin. Zamanla mesafeyi fazlalaştırın. Her başarılı uçuşunda onu alkışlamayı unutmayın. Aynı bebek bir kuş gibi eğitim görmesi gerekebilir. Ancak zaman geçtikçe ustalaşacak, evin içinde korkusuzca uçabilmeye başladığında onun belirgin mutluluğu sizi de mutlu edecek.

Sonuç olarak kanat ayarı yapacaksanız kuşunuza, çok iyi düşünüp taşının ve sadece gerçekten gerekliyse böyle bir şeye girişin. Kuşların kendilerini en güzel ve mutlu hissettikleri an, uçtukları andır.

7

Nehir

© 2011-2017 Papağan Okulu, Her hakkı saklıdır.
yuva | dersler | turler | okulun haylazları| iletişim